TEORIA DARWINA

Pierwszy pisemny szkic poglądów swych przedstawił w roku 1844 przyjaciołom: geologowi Lyellowi i botanikowi Hookerowi. Nie dał się jednak nakłonić do ogłoszenia tych przemyśleń drukiem. Dopiero w roku 1858 zdecydował się opublikować krótkie doniesienie na ten temat w Journal of the Linnean Society. Został do tego niejako zmuszony przez podróżnika Wallace'a, który przesłał mu rozprawkę w najważniejszych punktach zgadzającą się z poglądami Darwina. Darwin oddał do druku krótki zarys swej teorii wraz z manuskryptem Wallace'a .

Karykatura, która ukazała się we francuskiej prasie w związku z ogłoszeniem teorii pochodzenia człowieka

Kiedy jednak Darwin i Wallace zaprezentowali swe tezy przed Linnean Society of London w 1858 roku, oddźwięk był nieznaczny. Ówczesny przewodniczący Towarzystwa, dentysta Thomas Bell, amatorsko zajmujący się gadami, tak podsumował ten rok w swym sprawozdaniu: Nie naznaczył się on żadnym z owych uderzających odkryć rewolucjonizujących, jak to się mówi, gałąź biologii, której dotyczą; takich bowiem nagłych i błyskotliwych innowacji, które wywierają znaczny i nieprzemijający wpływ na naturę którejkolwiek z dziedzin nauki, czy też niosą z sobą trwałą i ważną korzyść dla rodzaju ludzkiego, można oczekiwać jedynie w znacznych odstępach czasu.

Nic dziwnego, że opublikowana w 1859 książka The Origin of Species by Means of Natural Selection, w której po raz pierwszy przedstawiono teorię ewolucji poza środowiskiem naukowym, wywołała sensację. Żadne dzieło przyrodnicze XIX wieku nie wywarło w świecie nauki takiego wrażenia, jak książka Darwina. Choć przyjęto jego teorię jako coś z gruntu nowego, ze strony fachowców spotkała się ona z różnoraką oceną. Jedni gwałtownie ją zwalczali, inni przyjęli, lecz nie bez pewnych wątpliwości; tylko pewna garstka ludzi stanęła od początku z całą stanowczością po stronie Darwina. Rozgorzała gorąca dyskusja naukowa, a brukowa prasa pękała od żartów na temat Darwina.

Wśród ludzi, którzy przyjęli teorię, wymienić należy - obok współtwórcy myśli darwinistycznej Wallace'a, przede wszystkiem Ernesta Haeckla, który zresztą częściowo się jej przysłużył swoimi dziełami, a mianowicie Generelle Morphologie i Nattirliche Schopfungsgeschichte. Z równą energią torowali jej drogę w Niemczech Fritz Müller, Karl Vogt i August Weismann. W Anglii zasłynęli jako bojownicy nowej myśli Thomas Henry Huxley, Joseph Dalton Hooker i Charles Lyell. W tym samym czasie Francja zachowała wobec Darwina i jego teorii dużą rezerwę.

Spokojne życie w Down zaowocowało wkrótce nowymi przemyśleniami. Wkrótce wyszły następne publikacje Darwina:

· The Variation of Animals and Plants under Domestication (1868)

· The Descent of Man (1871)

· Selection in Relation to Sex (1871)

· The Expression of Emotions in Animals and Man (1872)

Skutki ogłoszenia teorii

Teoria ewolucji, choć w formie znacznie zmienionej w porównaniu do pierwowzoru, jest podstawą współczesnej biologii. Przed ukazaniem się dzieł Darwina panował wśród systematyków dogmat stałości gatunków. Przyznawano wprawdzie, że nie wszystkie osobniki tego samego gatunku są identyczne, że istnieje pewna mniej lub więcej zaznaczona zmienność w obrębie gatunku, pozwalająca wyróżniać w jego obrębie rasy i odmiany, twierdzono jednak, że nie osiąga ona tak znacznego stopnia, by przechodziła granice tego, co mieści się pod pojęciem gatunku.

Znaczące są także skutki natury filozoficznej i ogólnej. Oto w sposób jasny i wyraźny odniesiono zasady bilogii w stosunku do człowieka. Teza o posiadaniu wspólnego przodka z małpami człekoksztaltnymi zapoczątkowała rewolucje światopogladową, której wynikiem jest współczesne postrzeganie gatunku ludzkiego jako części świata przyrody, w kontekście historycznym jako zmienego podmiotu procesów przyrodniczych. Często mówi sie w tym kontekście o rewolucji darwinowskiej przez analogie do przełomu kopernikańskiego

Za bezposrednich spadkobierców koncepcji darwinowskich w warstwie światopogladowej mozna uważać współczesnie uczonych tej miary co Konrad Lorenz twórca etologii czy Edward Osborne Wilson ojciec socjobiologii.

Karol Darwin
Copyright © 2005 Łukasz Siczek All rights reserved.